Bài 05: Quản lý package trên Linux

Bài này giúp anh cài, cập nhật, gỡ và kiểm tra phần mềm trên Linux bằng package manager như apt/dnf.

1. Package manager là gì?

Package manager giúp cài phần mềm cùng dependency. Thay vì tải file thủ công, anh dùng repository chính thức để cài, cập nhật và gỡ.

2. Nhận biết distro

cat /etc/os-release

Ubuntu/Debian thường dùng apt. Rocky/Alma/CentOS/Fedora thường dùng dnf hoặc yum.

3. Lab với Ubuntu/Debian

sudo apt update
apt list --upgradable
apt search nginx
apt show nginx
sudo apt install nginx
systemctl status nginx
sudo apt remove nginx

apt update chỉ cập nhật danh sách package, chưa nâng cấp phần mềm. apt upgrade mới nâng cấp.

4. Lab với RHEL/Rocky/Alma

sudo dnf check-update
dnf search nginx
dnf info nginx
sudo dnf install nginx
systemctl status nginx
sudo dnf remove nginx

5. Kiểm tra package đã cài

dpkg -l | grep nginx
rpm -qa | grep nginx
which nginx
nginx -v

which cho biết binary nằm ở đâu. -v thường cho biết version.

6. Tình huống thực tế

sudo systemctl enable --now nginx
ss -tulpn | grep ':80'
curl -I http://127.0.0.1

7. Lỗi thường gặp

• Chạy upgrade production mà không có lịch maintenance.
• Cài package từ repo lạ không kiểm chứng.
• Quên enable service sau khi cài.
• Không kiểm tra version sau khi cập nhật bảo mật.

8. Checklist

9. Bài tập

1. Kiểm tra OS và package manager.
2. Tìm package curl.
3. Kiểm tra curl --version.
4. Viết quy trình 5 bước cài một service mới.