Bài 09: SSH và quản lý truy cập server
SSH là cửa ngõ quản trị server từ xa. Bài này đi sâu vào cách đăng nhập, dùng SSH key, kiểm tra log và cấu hình an toàn hơn.
Sau bài này anh sẽ biết:
- SSH hoạt động để làm gì.
- Đăng nhập bằng password và SSH key.
- Tạo key, copy key và kiểm tra quyền key.
- Đọc log đăng nhập, giảm rủi ro brute force.
1. SSH là gì?
SSH cho phép anh điều khiển server từ xa qua kết nối mã hóa. Hầu hết server Linux production đều quản trị qua SSH.
2. Đăng nhập SSH cơ bản
ssh user@server_ip ssh -p 2222 user@server_ip ssh -i ~/.ssh/id_ed25519 user@server_ip
-p dùng khi SSH chạy port khác 22. -i chỉ định private key.
3. Lab: tạo SSH key
Mục tiêu: tạo key pair và hiểu public/private key.
ssh-keygen -t ed25519 -C "admin-laptop" ls -la ~/.ssh cat ~/.ssh/id_ed25519.pub
id_ed25519 là private key, giữ kín. id_ed25519.pub là public key, có thể đặt lên server.
4. Copy key lên server
ssh-copy-id user@server_ip # hoặc copy thủ công public key vào: ~/.ssh/authorized_keys
Trên server, thư mục/file key cần quyền đúng:
chmod 700 ~/.ssh chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys
5. Cấu hình SSH an toàn hơn
sudo cp /etc/ssh/sshd_config /etc/ssh/sshd_config.bak sudo nano /etc/ssh/sshd_config sudo sshd -t sudo systemctl reload ssh || sudo systemctl reload sshd
Các dòng thường kiểm tra:
PermitRootLogin no PasswordAuthentication no PubkeyAuthentication yes
Quan trọng: Trước khi tắt password login, hãy mở một terminal khác và chắc chắn SSH key đăng nhập được. Đừng tự khóa khỏi server.
6. Đọc log SSH
journalctl -u ssh --since "24 hours ago" || journalctl -u sshd --since "24 hours ago" sudo grep -i "failed" /var/log/auth.log | tail last lastb
7. Tình huống thực tế
Server có nhiều login failed từ Internet. Anh cần kiểm tra auth log, đổi sang SSH key, tắt root login, giới hạn firewall theo IP quản trị hoặc đặt VPN.
8. Checklist production
- Dùng SSH key thay vì password.
- Tắt root login trực tiếp.
- Backup config trước khi sửa.
- Chạy
sshd -ttrước khi reload. - Luôn giữ session cũ khi thay đổi SSH.
9. Bài tập
- Tạo SSH key mới trên máy lab.
- Copy public key vào server test.
- Kiểm tra log SSH trong 24 giờ.
- Viết checklist 5 bước harden SSH.
Bài tiếp theo: Firewall và quản lý port Linux.
