Bài 26: Docker Compose cho môi trường service nhỏ

Chốt ý nhanh

Chủ đề	Điểm cần nhớ
Docker Compose	Giúp định nghĩa nhiều service trong một file, phù hợp cho lab và môi trường nhỏ.
Góc nhìn SysAdmin	Quan trọng là hiểu service nào phụ thuộc service nào, port nào publish ra ngoài và volume nào giữ dữ liệu.
Rủi ro	Compose tiện, nhưng nếu không quản lý restart, health check và data volume thì production nhỏ vẫn rất dễ vỡ.

Phần thực hành mở rộng: Docker Compose theo tư duy dựng một stack nhỏ nhưng rõ ràng

Nhiều người mới học Docker Compose chỉ copy YAML rồi chạy. Cách đó giúp service lên nhanh, nhưng không giúp hiểu hệ thống. Bài này nên làm cho người học nhìn được quan hệ giữa web, database, volume, network và thứ tự khởi động.

Lab 1: Dựng stack web + database tối thiểu

mkdir -p ~/compose-lab && cd ~/compose-lab
cat <<'EOF' > docker-compose.yml
services:
  db:
    image: mariadb:11
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: rootpass
      MYSQL_DATABASE: appdb
    volumes:
      - db_data:/var/lib/mysql
  adminer:
    image: adminer
    ports:
      - "8080:8080"
    depends_on:
      - db
volumes:
  db_data:
EOF
docker compose up -d
docker compose ps

Mục tiêu là hiểu một file Compose có thể mô tả nhiều service liên quan với nhau như thế nào.

Lab 2: Đọc log và health của từng service

docker compose logs --tail=50
docker compose logs db
docker compose logs adminer
docker compose ps

Đây là phản xạ rất thực tế: khi stack không lên, phải đọc từng service thay vì chỉ nhìn câu “Exited”.

Lab 3: Kiểm tra volume dữ liệu

docker volume ls
docker volume inspect compose-lab_db_data || docker volume inspect db_data
docker compose down
docker compose up -d

Lab này giúp người học thấy rõ: tắt stack không đồng nghĩa mất dữ liệu nếu volume được gắn đúng.

Lab 4: Thêm biến môi trường và file .env

cat <<'EOF' > .env
APP_PORT=8080
DB_NAME=appdb
EOF

Từ đây, anh có thể chỉ ra vì sao tách cấu hình ra khỏi YAML giúp chỉnh môi trường dễ hơn và giảm hard-code.

Lab 5: Nhận diện rủi ro production nhỏ

database và app cùng một host nên host là single point of failure
chưa có backup volume/database
chưa có health check rõ ràng
port publish có thể quá rộng nếu mở public

Tình huống thực tế

Một doanh nghiệp nhỏ thường chạy 2–4 service trên một VPS bằng Compose: web, app, database, reverse proxy. Nếu người vận hành không nắm dependency, log và volume, chỉ một lần restart hoặc update image cũng có thể làm đứt cả stack.

Lỗi phổ biến

Dùng depends_on rồi tưởng service phụ thuộc đã “sẵn sàng”, trong khi thật ra mới chỉ “được khởi động”.
Không backup dữ liệu volume.
Chỉnh YAML trực tiếp mà không kiểm tra lại bằng docker compose config.
Mở port database public không cần thiết.

Kết bài

Nếu bài này ngấm, anh sẽ nhìn Docker Compose như một bản mô tả hạ tầng nhỏ gọn chứ không chỉ là file để copy-paste. Từ đây sang Ansible, câu chuyện sẽ tiến thêm một bước: không chỉ chạy nhiều service, mà còn tự động hóa cách cấu hình nhiều máy.